کمال انسانی و عروج روحانی در سلوک عرفانی

اميد است آتش عشق و محبت خدا و خوبان خدا ، آنچنان در وجودتان شعله ور گردد كه هر چه غير اوست را بسوزاند * * روي جانان طلبي ، آينه را قابل ساز . . . ور نه هرگز گل و نسرين ندمد ز آهن و روي * * رَضيتُ بِاللهِ رَبّاً وَ بِالْاِسْلامِ ديناً وَ بِمُحَمَّدٍ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَ الِهِ نَبِيّاً وَ بِعَلِيٍّ اِماماً وَ بِالْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ وَ عَلِيٍّ وَ مُحَمَّدٍ وَ جَعْفَرٍ وَ مُوسي وَ عَلِيٍّ وَ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَالْحَسَنِ وَالْخَلَفِ الصّالِحِ عَلَيْهِمُ السَّلامِ اَئِمَّهً وَ سادَةً وَ قادَةً بِهِمْ اَتَوَلّي وً مِنْ اَعْدائِهِمْ اَتَبَرَّءُ تبلیغ ولایت : ابو زبیر مکی می گوید : من جابر بن عبدالله انصاری را دیدم که در کوچه ها و محافل انصار می گشت و می گفت : « علیٌّ خَیرُ البَشَر فَمَن اَبی فَقَد کَفَر » امیر مؤمنان علی ( ع ) برترین افراد بشر است هرکه این حقیقت را نپذیرد کافر است . ای گروه انصار ! فرزندان خود را به دوستی علی ( ع ) تربیت کنید و هرکه چنین نکرد ( و خود یا فرزندش دوستدار و پیرو علی نبود ) بدانید که مادرش مشکلی داشته است . (امالی صدوق، ص 76، مجلس 18) اَللّهُمَّ اَحیِنی مآ اَحیَیتَ عَلَیهِ عَلِیَّ بنَ اَبیطالِبٍ وَ اَمتِنی عَلی ما ماتَ عَلَیهِ عَلِیُّ بنُ اَبیطالِبٍ عَلَیهِ السَّلامُ

خودسازی

.: در محضـــــــر استاد مهـــــــدی طیّب :.

شراب طهور

ای دل به کوی دوست گذاری نمی کنی

اسباب جمع داری و کاری نمی کنی

* ضرورت پرداختن به خودسازی

به راستی ما کیستیم و حقیقت هستی ما چیست ؟ هدف از ایجاد ما چه بوده است و برای ایفای چه نقشی در جهان آفریده شده ایم ؟ چه ظرفیّت هایی برای ایفای آن نقش در وجود ما به ودیعت نهاده شده است و چه توانایی هایی برای نیل به آن هدف در ما تعبیه شده و نهفته است ؟ هدف ما در زندگی چه باید باشد و با نیل به چه چیزی به کامیابی و کمال دست می یابیم و در زندگی خود انسانی موفّق و سعادتمند خواهیم بود ؟ فرصت کوتاه و جایگزین ناپذیر عمر را چگونه باید صرف کنیم و زمان و توان خود را چگونه باید برنامه ریزی و سازماندهی کنیم تا بهترین و شایسته ترین بهره را از عمر برده باشیم ؟

مطرح بودن پرسش های فوق در ذهن انسان و یافتن پاسخ درخور و درست برای آنها ، و در پی آن ، پرداختن به شکوفایی استعدادها و فعلیّت بخشیدن به ظرفیّت های بالقوّه و پنهان وجود خود ، و برنامه ریزی ، سازماندهی و به کارگیری توانایی های مزبور در جهت نیل به هدف زندگی و در راستای دستیابی به کمال و سعادت ، شرط حیات متعالی و انسانی است و حیاتی ترین امر در زندگی هر انسان آگاه و خردمند به شمار می رود . پیراستن وجود و زندگی خود از آنچه انسان را از نیل به کمال و سعادت باز می دارد و آراستن آن به آنچه لازمه ی دستیابی او به تعالی و کامیابی است ، خودسازی یا تزکیه و تهذیب نامیده می شود ؛ و بر اساس آنچه گفته شد ، ضروری ترین و حیاتی ترین مسئله در زندگی هر شخص دانا و خردمند است .

* عوامل بازدارنده از پرداختن به خودسازی

1. غفلت از خودسازی در اثر غرق شدن در زندگی مادّی

۲. غفلت از خودسازی در اثر غرق شدن در فعّالیّت های اجتماعی

* یقظه و بیداری

» سعادت و کمال انسان در چیست ؟

آیا سعادت بشر در خوردن ، ارضای شهوات و دستیابی به ثروت ، قدرت و شهرت ، و به بیان دیگر ، در تأمین خواسته ها و تمنیّات حیوانی و نفسانی است ؟ آیا کمال انسان با این شاخص ها تعریف و سنجیده می شود ؟ در فرهنگ و تمدّن مادّی و سکولار غرب ، که پس از رنسانس و ورود به عصر اومانیسم و مدرنیسم ، با بریدن از آسمان و خدا شکل گرفت ، خوشبختی و سعادت فرد ، با شاخص لذّت های حیوانی و نفسانی ، و کامیابی و کمال جامعه ، با شاخص توسعه و توانمندی اقتصادی تعریف و سنجیده می شود . آیا به راستی معیار سعادت و کمال فرد و جامعه همین هاست و انبیای الهی و کتب آسمانی نیز به انسان و سعادت و کمال او همین گونه می نگرند ؟

در قرآن کریم تصریحات و اشارات فراوانی وجود دارد که از آنها عظمت فوق العاده و بی نظیر و همتای انسان در جهان آفرینش فهمیده می شود . آفریده شدن آدم در بهشت ، ¹ خلیفة اللّهی و جانشینی خدا ، ² که مستلزم ظرفیّت های فوق تصوّری است که به او توانایی مدیریّت جهان آفرینش به قائم مقامی خدا را بدهد ، سجده ی تمامی ملائکه بر آدم ، ³ که حاکی از خاضع و تسلیم بودن تمامی نیروهای حاکم بر مُلک و ملکوت عالم در برابر انسان است ، دانا و دارای تمامی اسماء الهی شدن آدم ، ⁴ که بیانگر مظهریّت تامّ کمال ، جمال و جلال الهی بودن اوست ، حامل شدن انسان بار امانتی را که آسمان ها ، زمین و کوه ها از تحمّل آن عاجز بودند و شانه خالی کردند و بر خود لرزیدند ، ⁵ تبریک گفتن خداوند به خویشتن به عنوان نیکوترین آفرینندگان به هنگام آفریدن و دمیدن روح انسانی در کالبد بشر ، ⁶ آفریده شدن انسان در نیکوترین و متوازن ترین صورت و سیرت ، ⁷ کرامت بنی آدم و برتری فوق العاده ی انسان بر بسیاری از آفریدگان ، ⁸ نمونه هایی از اشارات و تصریحات قرآن بر منزلت و مرتبه ی عظیم انسان است .

اکنون باید پرسید آیا این همه عظمت ، ناظر بر جنبه های ظاهــــــری و طبیعی بشر است ؟ بی شک چنین نیست ، زیرا اگر جنبه های طبیعی و ظاهری ، دلیل بر شرافت انسان و اشرف مخلوقات بودن او باشند ، با توجّه به اینکه بسیاری از حیوانات در این جنبه ها بر انسان برتری دارند ، چنین شرافت و اشرفیّتی برای انسان پذیرفتنی نخواهد بود . خرس ها در خوردن ، خوک ها در شهوترانی ، گرگ ها ، پلنگ ها و شیرها در سلطه جویی ، غلبه و از پا در آوردن رقیب و دشمن ، و روباه ها در حیله گری ، شیطنت و فریبکاری ، از بشر پیشگام ترند . بنابراین عظمت و برتری انسان در این جنبه ها نیست و سعادت و کمال انسان را در این امور نباید جست ؛ بلکه راز این منزلت فوق العاده و بی نظیر را باید در حقیقت و گوهر انسانی او یافت .

.................................................

پی نوشت ها :

1. سوره ی بقره ، آیه ی 35.

2. سوره ی بقره ، آیه ی 30.

3. سوره ی حجر ، آیه ی 30 و سوره ص ، آیه ی 73 .

4. سوره ی بقره ، آیه ی 31.

5. سوره ی احزاب ، آیه ی 72 .

6. سوره ی مؤمنون ، آیه ی 14.

7. سوره ی تین ، آیه ی 4.

8. سوره ی اِسراء ، آیه ی 70.

شراب طهــــــــــور ، تألیف مهدی طیّب

»»»»»

* مراقبه روز دهم ربیع الثانی ؛ روز ولادت حضرت امام حسن عسکری

ثبت شده توسط : خويشتن فراموش شده ( از شاگردان استاد طيب )؛ |